یک روز جلو دانشگاه، دکتر رضا براهنی را دیدم.

گفت: یک نفر آمد زیر گوشم گفت: معین ششصد تومن. خیلی خوشحال شدم و تعجب کردم. فرهنگ شش جلدی معین، هر جلدش می شد صد تومن. به طرف گفتم می خواهم. با هم وارد پاساژی شدیم. در گوشه ای دور از چشم، نوار کاست معین خواننده را از جیبش در آورد و یواشکی به من داد.

انبر دست

با احمد شاملو در انتشارات ابتکار نشسته بودیم که یکی وارد شد و پرسید: انبر دست دارید؟

شاملو گفت: جلد چندمش را می خواهید؟!

مقدمه

احمدرضا احمدی می گفت: این روزها کتاب های شعر فروش خوبی ندارد. این دفعه می خواهم از " علی دایی " یا " هدیه تهرانی" خواهش کنم برای کتاب هایم مقدمه بنویسند.

اشتباه

در سفر سوئد خیلی ها من و سید علی صالحی را با هم اشتباه می گرفتند. وقتی صالحی شعر می خواند از من تعریف می کردند، وقتی من طنز می خواندم، به او فحش می دادند!

شعر و داستان

از محمد علی سپانلو پرسیدند: زمانی داستان هم می نوشتی، چرا دیگر داستان نمی نویسی؟

گفت: من اگر 15 صفحه شعر بنویسم، می گویند یک شعر بلند نوشته ام، اما اگر 15 صفحه داستان بنویسم، می گویند یک داستان کوتاه نوشته ای!

ساختار

شمس لنگرودی می گفت داشتیم برای خودمان شعرمان را می گفتیم که " ساختار گرایی " مد شد. مدت ها زحمت کشیدیم و ساختار گرایی کردیم. این دفعه گفتند در شعر باید " ساختار شکنی " کرد.

استاد

مفتون امینی می گفت: روزی با غلامحسین نصیری پور به کوهنوردی رفته بودم. بین راه نصیری پور مرتب مرا " استاد " خطاب می کرد. من هم سینه را جلو می دادم و خودم را می گرفتم. به اولین قهوه خانه که رسیدیم، دیدم دوستمان به قهوه چی هم " استاد" می گوید. معلوم شد " استاد " تکیه کلام اوست.

ایدز

در کافه‌ای جوانی شاعر به آقای شکرچیان گفت: چرا این طور که من شعر می گویم، شعر نمی گویید؟

شکرچیان گفت: اگر آدمی تا پنجاه سالگی ایدز نگیرد، دیگر نمی گیرد!

ترکیب

یک نفر برای صرفه جویی در کلمات، نام سه نویسنده را این طوری با هم ترکیب کرده بود:

جلال آل احمد محمود دولت آبادی!

خواننده: مرده شور ترکیبت را ببرد!

بیماری

خسرو شاهانی در خانه بستری بود. آخرین روزهای عمرش به دیدن اش رفتم. خیلی خوشحال شد و گفت:

بیماری من چون سبب پرسش او شد

می میرم از این غم که چرا بهترم امروز!

جا

یک شب در یک مهمانی کنار محمد قاضی نشسته بودم. گلاب به رویتان، قاضی بلند شد که به دستشویی برود و از من خواست که مواظب صندلی او باشم. در محفل از شلوغی جای سوزن انداختن نبود.

همین که قاضی رفت، مهمان تازه واردی آمد و روی صندلی او نشست. من هم رویم نشد چیزی بگویم.

قاضی وقتی برگشت و دید صندلی اش را اشغال کرده اند، به من گفت:

بهر ..شیدن ز جا برخاستم

آمدم دیدم به جایم ..یده اند!

کجا؟

یک شب در انجمن ادبی صائب، استاد عباس فرات به من گفت: کجا داری می روی؟

گفتم: استاد، من همین جا ایستاده ام و جایی نمی روم.

استاد اشاره ای به قد بلند من کرد و گفت: داری به آسمان می روی و خودت خبر نداری؟

برادرجان نمي‌دوني چه دلتنگم
                                                          برادرجان نمي‌دوني چه غمگينم
نمي‌دوني، نمي‌دوني برادرجان
                                                              گرفتار كدوم طلسم و نفرينم
نمي‌دوني چه سخته دربدر بودن
                                                       مثل طوفان هميشه در سفر بودن
برادرجان، برادرجان نمي‌دوني
                                                                چه تلخه وارث درد پدر بودن

                                دلم تنگه برادرجان

                                برادرجان دلم تنگه
 

دلم تنگه از اين روزهاي بي‌اميد

                                                      از اين شبگرديهاي خسته و مأيوس
از اين تكرار بيهوده دلم تنگه
                                                     هميشه يك غم يك درد و يك كابوس

                              دلم تنگه برادر جان

                              برادر جان دلم تنگه

دلم خوش نيست غمگينم برادرجان
                                                             از اين تكرار بي‌رؤيا و بي‌لبخند
چه تنهايي غمگيني كه غير از من
                                           همه خوشبخت و عاشق، عاشق و خرسند
به فردا دلخوشم شايد كه با فردا
                                                       طلوع خوب خوشبختي من باشه
شب رو با رنج تنهايي من سر كن
                                                      شايد فردا روز عاشق شدن باشه

                             دلم تنگه برادرجان

                            برادرجان دلم تنگه

" حمید مصدق خرداد ۱۳۴۳"

تو به من خندیدی و نمی دانستی
من به چه دلهره از باغچه همسایه سیب را دزدیدم
باغبان از پی من تند دوید
سیب را دست تو دید
غضب آلود به من کرد نگاه
سیب دندان زده از دست تو افتاد به خاک
و تو رفتی و هنوز،
سالهاست که در گوش من آرام آرام
خش خش گام تو تکرار کنان می دهد آزارم
و من اندیشه کنان غرق در این پندارم
که چرا باغچه کوچک ما سیب نداشت

 " جواب زیبای فروغ فرخ زاد به حمید مصدق"

من به تو خندیدم
چون که می دانستم
تو به چه دلهره از باغچه همسایه سیب را دزدیدی
پدرم از پی تو تند دوید
و نمی دانستی باغبان باغچه همسایه
پدر پیر من است
من به تو خندیدم
تا که با خنده تو پاسخ عشق تو را خالصانه بدهم
بغض چشمان تو لیک لرزه انداخت به دستان من و
سیب دندان زده از دست من افتاد به خاک
دل من گفت: برو
چون نمی خواست به خاطر بسپارد گریه تلخ تو را ...
و من رفتم و هنوز سالهاست که در ذهن من آرام آرام
حیرت و بغض تو تکرار کنان
می دهد آزارم
و من اندیشه کنان غرق در این پندارم
که چه می شد اگر باغچه خانه ما سیب نداشت

یک شعری هم چند وقت پیش دیدم که از زبان سیب گفته شده بود و جالب بود. خواستم از دیدِ درخت به این قضیه نگاه کنم.

دخترک کرد رها

سیب خوشرنگِ مرا

و ندانست که در حیرت چشمان پسر

چه سوالیست نهان

باغبانِ دلِ من از پی آن سیب دوید

باغبانی دلسوز

که مرا کرد حرس

و مرا داشت نگاه

غضب آلود به او کرد نگاه

تا بگوید به پسر

انحنای تن من

پله ی چیدنِ آن سیب نبود

سالها می گذرد

من درختی بی بار

در کناری که دگر باغ نبود

همه روز و همه شب

همچو پژواک چمنزار خزان

از خودم می پرسم

که چرا پیر تر از پیر نشد دلسوزم؟

مثنوی رساله ای تربیتی است و در پس تنوع مضمونی شگفت انگیز و بافت روایی چندلایه‌ اش هدفی روشن را دنبال می کند که از رسالت یا تکلیفی دینی برمی خیزد و آن، ارشاد و هدایت عامه است.

یگانگی یکی از مضامین اصلی در اندیشه مولانا و شاید هم مضمون اصلی در آفرینش شعری اوست.
این اصل با مرادفهای وحدت و توحید و وحدانیت و اتحاد، پایه بنیادین تفکر این عارف بزرگ را تشکیل می دهد، مثلها و قصه های بیشمار مثنوی وجوه گوناگون این اندیشه محوری را به نمایش می گذارند.
مولانا که از گوهر یگانه حقیقت به یگانگی تبار انسانی می رسد، تمام آحاد بشریت را همسان و با ذات هستی یگانه می بیند.
تفاوتهای اقلیمی و نژادی و زبانی برای او امری جانبی و فرعی است در مثنوی بارها از اختلاف زبان و گفتار سخن می گوید اما آن را امری سطحی و عرضی می بیند و اندرز می دهد که باید با کنار زدن این افتراق ظاهری به آن وحدت ذاتی و باطنی راه یافت که تمام انسانها را "محرم" و همدل می کند:
ای بسا هندو و ترک همزبان
ای بسا دو ترک چون بیگانگان
پس زبان محرمی خود دیگر است
همدلی از همزبانی خوشتر است
مولانا همچنین یادآور می شود که ذات هستی با بنیادی یگانه در تمام زبانها مشترک است و این نامهای ظاهری یا اعتباری اند که مانند پرده ای "معنی" را پنهان می کنند و به توهم اختلاف دامن می زنند:
اختلاف خلق از نام اوفتاد
چون به معنی رفت آرام اوفتاد
مولانا که به اقلیمهای گوناگون سفر کرده و با زبانهای گوناگون سروکار پیدا کرده بود، طبعاً از سوء تفاهماتی که از اختلاف زبانی بر می خیزد آگاه بود، این مضمون در داستانی معروف چنین بیان شده است:
چار کس را داد مردی یک درم
آن یکی گفت این به انگوری دهم
آن یکی دیگر عرب بد، گفت: لا
من عنب خواهم نه انگور ای دغا
آن یکی ترکی بد و گفت: این بنم
من نمی خواهم عنب خواهم ازم
آن یکی رومی بگفت این قیل را
ترک کن، خواهیم استافیل را
در تنازع آن نفر جنگی شدند
که ز سر نامها غافل بدند
مشت بر هم می زدند از ابلهی
پر بدند از جهل و از دانش تهی
صاحب سری عزیزی صد زبان
گر بدی آنجا بدادی صلحشان
انگور (فارسی) و عنب (عربی) و اوزوم (ترکی) و استافیل (رومی) چهار نام ظاهری شیئی واحدند که چهار مردم ناهمزبان را به گمراهه می افکند.

در بینش عرفانی مثنوی، ادراک حسی به طور کلی بی اعتبار شناخته می شود؛ از بینایی ظاهری که در ابیات گوناگون از آن به چشم سری، چشم سر، چشم تن، چشم جسمی و چشم ظاهری تعبیر می شود، تنها دریافتی سطحی و نامعتبر حاصل می شود: "که غلط بین است چشم و کیش حس".
در برابر دریافت حسی، این دید شهودی، چشم دل، چشم غیبی، چشم باطن ‌بین و چشم جان است که می تواند به حقیقت اشیا پی ببرد و تأکید دارد که: "گوش جان و چشم جان جز این حس است".
بی اعتباری دریافت حسی در سخن متافیزیک، مقوله ای کهنه و شناخته شده است.
مشاهده مستقیم البته تصویری بی‌ واسطه از جهان بیرون فراهم می آورد اما نمی تواند به ذات حقیقت راه یابد.
افلاطون که نمود یا ظاهر پدیده ها را با ذات‌ یا مثال حقیقی آنها متفاوت می دانست، در تمثیلی معروف این ایده را بیان کرده است، او در بند اول از کتاب هفتم "جمهوری" مثل زیر را آورده است:
"جمعی در غاری تاریک به بند افتاده و رو به دیوار نشسته اند. از دهانه غار نوری می تابد که سایه مردمان و پدیده های بیرون را به دیوار می اندازد. غارنشینان از اشیائی که در بیرون غار هستند، جز سایه هایی که بر دیوار می ‌افتد چیزی نمی بینند. آنها هیچگاه با خود اشیای حقیقی روبرو نمی شوند و چه بسا همان سایه ها را حقیقت می گیرند. تنها گروهی اندک هستند که از غار بیرون می روند و با خود اشیا روبرو می شوند و در می یابند که آنچه تا کنون دیده اند جز سایه هایی مبهم از اشیای حقیقی نبوده است".
افلاطون از این تمثیل نتیجه می گیرد که با مشاهده اعیان خارجی تنها به تصویری بی‌ ثبات و سایه وار از آنها دست می یابیم، تنها عده ای اندک به شناسایی حقیقت نایل می‌آیند و آنها فیلسوفان راستینند که برای شناختن جهان نه از درک حسی بلکه از تأمل عقلانی یاری می گیرند.
برداشت متافیزیکی از "حقیقت" با بینش عرفانی همانند است.
مولانا در تمثیلی گیرا و گویا ادراک حسی را به لمس فیل در تاریکی مانند کرده می گوید:
پیل اندر خانه تاریک بود
عرضه را آورده بودندش هنود
از برای دیدنش مردم بسی
اندر آن ظلمت همی شد هر کسی
دیدنش با چشم چون ممکن نبود
اندر آن تاریکی اش کف می بسود
آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد
گفت همچون ناودانست این نهاد
آن یکی را دست بر گوشش رسید
آن بر او چون بادبیزن شد پدید
آن یکی را کف چو بر پایش بسود
گفت شکل پیل دیدم چون عمود
آن یکی بر پشت او بنهاد دست
گفت خود این پیل چون تختی بدست
همچنین هر یک به جزوی که رسید
فهم آن می کرد هرجا می شنید
از نظرگه گفتشان شد مختلف
آن یکی دالش لقب داد این الف
در کف هر کس اگر شمعی بدی
اختلاف از گفتشان بیرون شدی
چشم حس همچون کف دستست و بس
نیست کف را بر همه او دسترس
داستان مولانا با ظاهری ساده و شوخ، بنمایه مرکزی دید شهودی را تشریح می کند؛ مشاهده مستقیم قادر نیست حقیقت امور را روشن کند و از اشیای خارجی تنها تصویری مقلوب و کاذب فراهم می آورد.
اصل این داستان را می توان تا هندوستان کهن و در حکمت بودایی ردیابی کرد.
در منبعی، زادگاه این روایت ولایت ساواتی در "اقصای غور" دانسته شده است اما در داستان اصلی، فیل در تاریکی نیست بلکه آدمهایی که به ملاقات او می روند، کورند.
در تمثیل آمده است که پادشاهی پنج دانای کور را به کنار فیلی برد و از آنها خواست که حیوان را توصیف کنند و آنها چون در "تاریکی" بودند، تعاریفی ارائه دادند عیناً مانند داستان مولانا.
این تمثیل در اروپای سده های میانه شناخته شده بوده است، بر پایه داستان ملاقات پنج کور دانا با فیل در "باغ نابینایان" شهر بن در سال ۱۹۸۲ مجسمه ای جالب نصب شد.

تهیه کننده : مهسا شهبازی

در یک نظر سنجی طنز ولی با مسما از مردم دنیا سوالی پرسیده شد و نتیجه جالبی به دست آمد از این قرار:

سوال : نظر خودتان را راجع به راه حل کمبود غذا در سایر کشورها صادقانه بیان کنید؟

و کسی جوابی نداد… چون

در آفریقا کسی نمی دانست غذا یعنی چه؟

در آسیا کسی نمی دانست نظر یعنی چه؟

در اروپای شرقی کسی نمی دانست صادقانه یعنی چه؟

در اروپای غربی کسی نمی دانست کمبود یعنی چه؟

در آمریکا کسی نمی دانست سایر کشورها یعنی چه؟؟؟؟

شیخ ما روزی در حمام بود، درویشی شیخ را خدمت می‌کرد و دست بر پشت شیخ می‌مالید و شوخ بر بازوی او جمع می‌کرد چنان‌که رسم قائمان باشد. تا آن کس ببیند که او کاری کرده است. پس در میان این خدمت از شیخ سوال کرد که:
«ای شیخ! جوانمردی چیست؟»
شیخ ما حالی گفت:
«آن‌که شوخ مرد به روی مرد نیاوری»
همه‌ی مشایخ و ائمه‌ی نیشابوری چون این سخن شنودند اتفاق کردند که کسی در این معنا بهتر ازین نگفته است»

اسرار التوحید فی مقامات شیخ ابی سعید ابی‌الخیر

شوخ: چرک
قائم: دلاک و کیسه‌کش حمام

داريوش اسدزاده، مرتضي احمدي، عزت الله انتظامي ، محمد ورشوچي، محمدعلي كشاورز، داود رشيدي، علي نصيريان و... از جمله هنرمندان قديمي سينما هستند كه عمري را پاي سينماي ايران گذاشته اند.

سينماي ايران نزديك به يك قرن سابقه فيلمسازي، شاهد تلاش بسياري از هنرمندان و متخصصين فني و هنري در زمينه هاي گوناگون بوده است. هنرمنداني كه مخاطب را به گونه اي با خود همراه مي كنند كه با گريه هايشان مي گريند و از خنده هايشان لبخند بر لبان شان نقش مي بندد. آن ها شخصيت هايي را خلق كرده اند كه توانسته اند سال ها در ذهن تماشاچي باقي بماند.
كيفيت و كميت سينماي ايران حاصل تلاش ها، استعدادها و هنر اين هنرمندان است. تعدادي از اين هنرمندان بيش از نيم قرن است كه در عرصه هنر در زمينه هاي مختلف فعاليت مي كنند و عمر وجواني خود را در اين راه سپري كردند.
در آستانه روز سينما فهرستي از برخي هنرمنداني كه بيش از سه ربع قرن سن دارند و بيش از نيم قرن در اين عرصه فعاليت داشته اند، از نظر مي گذرانيد.